Budowa kaktusów

Strona główna

Te odnośniki pomogą dokładniej poznać budowę kaktusów:

Areole i aksille

Cefalium

Ciernie

Korzenie

Kwiaty i owoce

Nasiona

Pędy kaktusów

Pyłek

Skórka

Żebra i brodawki

Kaktusy już na pierwszy rzut oka różnią się wyglądem od roślin powszechnie u nas  spotykanych. Ludzie, zwiedzający szklarnie z większymi kolekcjami kaktusów, odnoszą często  wrażenie, że są to jakby rośliny pochodzące z innej planety. Osobliwe ich kształty budzą zawsze  podziw i zainteresowanie. Nie ma chyba człowieka, który, oglądając dobrze utrzymany zbiór  kaktusów, pozostałby obojętny na jego piękno.Interesujący jest fakt, że mimo niezwykłego  wyglądu, kaktusy są blisko spokrewnione z wieloma roślinami wykształcającymi liście. Możemy przekonać się o tym obserwując siewki kaktusów, które dopiero co wzeszły. Siewki wielu ich  gatunków mają dwa wyraZnie wykształcone liścienie. Dotyczy to w szczególności  przedstawicieli pbdrodziny Peireskioideae. Mają one normalne liścienie, tak jak rośliny z innych  rodzin. Siewki kaktusów z podrodziny Opuntioideae wytwarzają wprawdzie również dobrze  wykształcone liścienie, są one jednak wyraZnie zgrubiałe. Jest to objaw intensywniejszego  wystąpienia sukulentyzmu. Również liczni przedstawiciele z podrodziny Ce reoideae mają  podobne liścienie. Tu jednak widoczne są już znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi  rodzajami. U siewek kaktusów na wyższym poziomie rozwoju filogenetycznego liścienie ulegają  stopniowemu zmniejszeniu i jednocześnie pogrubieniu, tak że rodzaje najwyżej rozwinięte mają  liścienie w kształcie dwu małych, półkulis tych tworów, rozdzielonych jedynie słabo zaznaczoną  bruzdą. Wszystkie kaktusy należą do roślin dwuliściennych   Dicotyledones.  Nierzadko zdarzają się siewki o 3 liścieniach. Zazwyczaj u takich roślin obserwujemy również w ciągu dalszego rozwoju różne odchylenia od normy.Nawet w amatorskiej uprawie kaktusów  niezbędne jest poznanie ich budowy i najważniejszych organów. Dla pomyślnej uprawy tych  roślin i zrozumienia zasad podziału rodziny Cactaceaena podrodziny, rodzaje i gatunki, trzeba  koniecznie zaznajomić się co najmniej z ich najważniejszymi cechami morfologicznymi.  Chcielibyśmy, aby  "kaktusiarze" potrafili dostrzec jak najwięcej szczegółów w interesujących  ichroślinach i aby umieli wyciągać z tego prawidłowe wnioski, zarówno co do praktycznej  uprawy, jak i systematyki tych roślin, która interesuje każdego prawdziwego miłośnika  kaktusów. Nie możemy wyjaśnić tu wszystkich podstawowych pojęć botanicznych,  przyjmujemy jednak, że Czytelnicy mają niezbędne wiadomości z zakresu botaniki, które można  przyswoić sobie w szkole.Wszystkie kaktusy są sukulentami, jakkolwiek stopień sukulentyz mu  jest różny u poszczególnych rodzajów w obrębie całej rodziny Cactaceae.W podrodzinie  Peireskioideae spotykamy gatunki krzewiaste, które mają jeszcze normalne liście asymilujące.  Kaktusy z podrodziny Opuntioideae wprawdzie wykształcają jeszcze liście, jednakże bywają one  z reguły znacznie zredukowane. W trzeciej podrodzinie Cereoideae nie spotykamy już zupełnie  liści; rośliny należące do tej podrodziny są typowymi sukulentami pędowymi.W podobny sposób można wnioskować o stopniu rozwoju poszczególnych rodzajów kaktusów, biorąc pod uwagę  budowę ich organów rozmnażania, tzn. kwiatów, owoców i nasion, a także uwzlędniając, z  których części rośliny organy te rozwijają się. Rozwój sukulentyzmu może być stosunkowo  łatwo wytłumaczony działaniem warunków otaczającego środowiska. Natomiast ewolucja  kwiatów, owoców i nasion   organów ważniejszych dla systematyki  nie daje się już w równie  jednoznaczny sposób wyjaśnić.Czyniono wiele starań, aby odtworzyć filogenezę kaktusów.  Brakuje jednak szczątków kopalnych, na podstawie których można by sądzić, jak wyglądały  rośliny poprzedzające obecnie istniejące kaktusy.Rozwój kaktusów z pewnością nie przebiegał  całkiem jednokierunkowo. Był warunkowany oddziaływaniem różnych, często  przeciwstawnych sobie czynników środowiska zewnętrznego, które stopniowo wpływając na  dziedziczność, decydowały o powstawaniu nowych form i nowych cech. Wiele form  roślinnych, które nie potrafiły przystosować się do zmieniających się warunków otoczenia,  musiało zginąć. To ostatnie prawo obowiązuje w odniesieniu do wszystkich organizmów żywych.