Hodowla kaktusów

Kaktusy już na pierwszy rzut oka różnią się wyglądem od roślin powszechnie u nas
spotykanych. Ludzie, zwiedzający szklarnie z większymi kolekcjami kaktusów, odnoszą często
wrażenie, że są to jakby rośliny pochodzące z innej planety. Osobliwe ich kształty budzą zawsze
podziw i zainteresowanie. Nie ma chyba człowieka, który, oglądając dobrze utrzymany zbiór
kaktusów, pozostałby obojętny na jego piękno. Interesujący jest fakt, że mimo niezwykłego
wyglądu, kaktusy są blisko spokrewnione z wieloma roślinami wykształcającymi liście. Możemy
przekonać się o tym obserwując siewki kaktusów, które dopiero co wzeszły. Siewki wielu ich
gatunków mają dwa wyraZnie wykształcone liścienie. Dotyczy to w szczególności
przedstawicieli pbdrodziny Peireskioideae. Mają one normalne liścienie, tak jak rośliny z innych
rodzin. Siewki kaktusów z podrodziny Opuntioideae wytwarzają wprawdzie również dobrze
wykształcone liścienie, są one jednak wyraźnie zgrubiałe. Jest to objaw intensywniejszego
wystąpienia sukulentyzmu. Również liczni przedstawiciele z podrodziny Cereoideae mają
podobne liścienie. Tu jednak widoczne są już znaczne różnice pomiędzy poszczególnymi
rodzajami. U siewek kaktusów na wyższym poziomie rozwoju filogenetycznego liścienie ulegają
stopniowemu zmniejszeniu i jednocześnie pogrubieniu, tak że rodzaje najwyżej rozwinięte mają
liścienie w kształcie dwu małych, półkulis tych tworów, rozdzielonych jedynie słabo zaznaczoną
bruzdą. Wszystkie kaktusy należą do roślin dwuliściennych D/coty/edones. Nierzadko zdarzają
się siewki o 3 liścieniach. Zazwyczaj u takich roślin obserwujemy również w ciągu dalszego
rozwoju różne odchylenia od normy. Nawet w amatorskiej uprawie kaktusów niezbędne jest
poznanie ich budowy i najważniejszych organów. Dla pomyślnej uprawy tych roślin i
zrozumienia zasad podziału rodziny Cactaceae na podrodziny, rodzaje i gatunki, trzeba koniecznie
zaznajomić się co najmniej z ich najważniejszymi cechami morfologicznymi. Chcielibyśmy, aby
"kaktusiarze" potrafili dostrzec jak najwięcej szczegółów w interesujących ich roślinach i aby
umieli wyciągać z tego prawidłowe wnioski, zarówno co do praktycznej uprawy, jak i
systematyki tych roślin, która interesuje każdego prawdziwego miłośnika kaktusów.Nie możemy
wyjaśnić tu wszystkich podstawowych pojęć botanicznych, przyjmujemy jednak, że Czytelnicy
mają niezbędne wiadomości z zakresu botaniki, które można przyswoić sobie w zkole.Wszystkie
kaktusy są sukulentami, jakkolwiek stopień sukulentyz mu jest różny u poszczególnych
rodzajów w obrębie całej rodziny Cactaceae.W podrodzinie Peireskioideae spotykamy gatunki
krzewiaste, które mają jeszcze normalne liście asymilujące. Kaktusy z podrodziny Opuntioideae
wprawdzie wykształcają jeszcze liście, jednakże bywają one z reguły znacznie zredukowane. W
trzeciej podrodzinie Cereoideae nie spotykamy już zupełnie liści; rośliny należące do tej
podrodziny są typowymi sukulentami pędowymi.W podobny sposób można wnioskować o
stopniu rozwoju poszczególnych rodzajów kaktusów,biorąc pod uwagę budowę ich organów
rozmnażania, tzn. kwiatów, owoców i nasion, a także uwzlędniając, z których części rośliny
organy te rozwijają się. Rozwój sukulentyzmu może być stosunkowo łatwo wytłumaczony
działaniem warunków otaczającego środowiska. Natomiast ewolucja kwiatów, owoców i nasion
organów ważniejszych dla systematyki nie daje się już w równie jednoznaczny sposób
wyjaśnić.
Czyniono wiele starań, aby odtworzyć filogenezę kaktusów. Brakuje jednak szczątków
kopalnych, na podstawie których można by sądzić, jak wyglądały rośliny poprzedzające obecnie
istniejące kaktusy. Rozwój kaktusów z pewnością nie przebiegał całkiem jednokierunkowo. Był
warunkowany oddziaływaniem różnych, często przeciwstawnych sobie czynników środowiska
zewnętrznego, które stopniowo wpływając na dziedziczność, decydowały o powstawaniu
nowych form i nowych cech. Wiele form roślinnych, które nie potrafiły przystosować się do
zmieniających się warunków otoczenia, musiało zginąć.
To ostatnie prawo obowiązuje w odniesieniu do wszystkich organizmów żywych.